Większość początkujących żeglarzy rozpoczyna swoją karierę na wodzie właśnie od kontaktu z szotami. W niniejszym tekście wyjaśniamy, czemu one służą, jakie pojęcia się z nimi wiążą oraz które liny sprawdzają się w tej roli najlepiej. Zapraszamy do przeczytania naszego krótkiego przewodnika po szotach.
Czym są szoty?
Najprościej mówiąc, szoty są miękkimi linami (ewentualnie łańcuchami, ale tylko na większych jednostkach) zaliczanymi do tzw. olinowania ruchomego. Służą one do operowania żaglami: wybierając lub luzując taką linę, można na bieżąco dostosowywać zarówno kształt, jak i ustawienie żagla do aktualnego kierunku wiatru.
Szoty są przymocowane do rogów żagli (są to tzw. rogi szotowe), skąd biegną w kierunku rufy jednostki. Warto pamiętać, że wiąże się z nimi kilka innych pojęć, a mianowicie:
- węzeł szotowy – z jego pomocą szot przyczepiony jest do żagla,
- ucho szotowe – otwór w żaglu, przez który przewleczony jest szot,
- szotmen – żeglarz aktualnie obsługujący szoty.
Jak pracują szoty?
Wiele zależy tu od kształtu żagla oraz od jego charakterystyki. W przypadku większości łódek czarterowych, jakie możemy spotkać np. na Mazurach, mamy do czynienia z ożaglowaniem typu slup (składa się na nie jeden maszt i dwa żagle: duży grot z przodu i mniejszy fok z tyłu). Tu sternik obsługuje talię grota, a załoganci — szoty foka, przymocowane do jego rogu szotowego. Jeśli łódź jest szkoleniowa, często możemy z niej usłyszeć komendę „prawy foka szot wybieraj, lewy foka szot luzuj!” lub odwrotnie. W takim układzie zawsze pracuje ten szot.
Nieco inaczej wygląda sytuacja, gdy jednostka jest większa i posiada żagle rejowe (a więc prostokątne). Wówczas szoty prawy i lewy przymocowane są do dwóch dolnych rogów tkaniny, a ustawienie tego rodzaju żagli w odpowiedniej pozycji względem wiatru wymaga zaangażowania obu lin jednocześnie. W takim układzie przez cały czas pracują więc dwa szoty — i prawy, i lewy.
Kontraszoty – co to takiego?
Ciekawym rozwiązaniem są tzw. kontraszoty, które możemy spotkać np. w żaglach sztakslowych (mają one kształt trójkąta i są rozpinane na sztagu). Tego rodzaju liny wyglądają podobnie, jak „zwykłe” szoty, z tym jednak zastrzeżeniem, że przebiegają w przeciwnym kierunku: zamiast do rufy, biegną w kierunku dziobu.
Rolą kontraszotów jest stabilizowanie położenia żagli: takie liny zapobiegają nadmiernemu wychylaniu żagla i przeciwdziałają przypadkowym zwrotom przez rufę przy pełnych kursach. Wyjątek stanowią żagle rejowe: w ich przypadku kontraszoty służą do „sprzątania”, czyli do zwijania tkaniny w górę.
Jakie liny na szoty?
Wybierając rodzaj lin na szoty, należy mieć na uwadze nie tylko funkcje, jakie pełnią one na jachcie, ale także komfort żeglarzy. Trzeba bowiem pamiętać, że będą one mieć częsty kontakt ze skórą dłoni, a poraniony, obtarty naskórek w kontakcie ze wodą morską może naprawdę utrudnić życie.
Na szoty najlepiej nadają się liny bawełniane, które są naturalne i przyjazne dla skóry. Poza tym mają one tę przyjemną właściwość, że nie sztywnieją pod wpływem kontaktu ze słoną wodą. Zachowują więc na długo swoje pierwotne walory i pozwalają na sprawną, swobodną obsługę żagli.
Zobacz liny na szoty w naszym sklepie internetowym - liny na szoty.
